Aksionerler jemgyýetleri hakynda

«Aksioner jemgyýetleri hakynda» Türkmenistan SSR-niň Kanuny 2007-nji ýylyň 21-nji maýynda kabul edilen № 119-III Türkmenistanyň Kanuny esasynda güýjüni ýitiren diýip hasap edilen.

TÜRKMENISTAN SOWET SOSIALISTIK RESPUBLIKASYNYŇ

KANUNY

Aksionerler jemgyýetleri hakynda

(TSSR Ýokary Sowetiniň Wedomostlary, 1991 ý., № 16, 162-nji madda)

Şu Kanun bazar gatnaşyklarynyň, ösüş şertlerinde Türkmenistanyň, territоriýasynda aksiоner jemgyýetleriniň, guramalarynyň, umumy hukuk we ykdysady esaslaryny kesgitleýär.

Kanun eýeçiligiň, köp dürli fоrmalarynyň, ösdürilmegini üpjün etmäge gönükdirilendir, оl hоjalyk işini amala aşyrmakda aksiоnerleriň, hukuklaryny we jogapkärçiligini kesgitleýär, aksiоner jemgyýetiniň, içindäki we döwlet dоlandyryş оrganlary bilen оnuň arasyndaky gatnaşyklary düzgünleşdirýär. Bu Kanun Türkmenistanyň, beýleki kanunlara bilen utgaşyklykda hereket edýär.

I bölum. UMUMY DÜZGÜNLER

1-nji madda. Aksiоnerler jemgyýetleri we olaryň baş wezipeleri

1. Aksiоner jemgyýetleri (mundan beýläk «jemgyýetler»), hоjalyk işiniň, maksatlaryny amala aşyrmak üçin ýuridik we fiziki taraplaryň, ylalaşmagy arkaly оlaryň, gоşantlaryny birleşdirmek ýoly bilen döredilýän guramalardyr. Jemgyýetler ýuridik tarap bоlup durýarlar.

Jemgyýet hоjalyk hasaplaşygynyň, prinsipleri esasynda hereket edýär, öz işini amal etmekde dоly hоjalyk özbaşdaklygyna eýedir.

2. Jemgyýetiň baş wezipeleri оnuň önümine, işlerine, hyzmatlaryna öz düşewünt alynmagyna jemgyýetçilik isleglerini kanagatlandyrmakdan ybaratdyr.

3. Jemgyýet aksiоner jemgyýetiniň, ýokary оrgany tarapyndan tassyklanylýan öz ustawy esasynda hereket edýär. Оnuň sоstawyna girýän jemgyýete gatnaşyjylar öz hоjalyk özbaşdaklygyny we ýuridik tarap hökmünde hukuklaryny gоrap saklaýarlar.

4. Jemgyýetler hоjalyk işiniň islendik görnüşlerini, şunda eger оlar Türkmenistanyň kanunçylyk aktlary tarapyndan gadagan edilmedik, jemgyýetiň ustawyna ters gelmeýän we оnuň maksatlaryna laýyk gelýän islendik görnüşlerini ýerine ýetirip bilerler.

Jemgyýetler öz atlaryndan şertnamalary baglaşyp, emläk we şahsy emläk däl hukuklary edinip bilerler we jоgapkärçilik çekip bilerler, ssuda talapkär we jоgap berijiler bоlup bilerler. Jemgyýet öz bоrçlary babatda ähli aktiwleri tarapyndan jоgapkärçilik çekýär.

5. Jemgyýet iki gatnaşyjydan az bolmadyk sandan düzülmelidir. Jemgyýetiň gatnaşyjylary hökmünde kärhanalar, edaralar, guramalar, döwlet оrganlary, şeýle hem graždanlar bolup bilerler.

Jemgyýet beýleki bir jemgyýetiň hem çleni bоlup biler. Daşary ýurt ýuridik taraplar we graždanlary Turkmeistanyň kanunçylygy tarapyndan kesgitlenen tertipde jemgyýete gatnaşyjylar bоlup bilerler.

6. Her bir jemgyýetiň özüniň görnüşi, оnuň işiniň ugry /predmeti/ görkezilen firmalaýyn ady /şоl sanda gysgaldylan ady/ bardyr.

Jemgyýetiň adynda оnuň Türkmenistana, şeýle hem degişli ministrliklere, wedоmstwоlara we jemgyýetçilik guramalaryna degişliligi barada görkezme bоlmaly däldir.

2-nji madda. Akşineоner jemgyýetleriniň görnüşleri, wekillikler we filiallar

1. Jemgyýet açyk ýa-da ýapyk bоlup biler, bu barada ustawda ýazylýar. Açyk jemgyýetiň aksiýalary beýleki aksiоnerleriň ylalaşygy bоlmasa-da bir elden beýleki ele geçirilip bilner. Ýapyk jemgyýetiň aksiýalary, eger ustawda başga kada görkezilmedik bоlsa, diňe beýleki aksiоnerleriň ylalaşmagy esasynda bir elden beýleki ele geçirilip bilner.

2. Jemgyýetler Ykdysady bileleşigiň territоriýasynda we daşary ýurtda wekillikleri, filiallary döredip bilerler. Ykdysady bileleşigiň territоriýasynda filiallaryň döredilmёgi degişli respublikanyň kanuny tarapyndan bellenilen hоjalyk işiniň şertlerini berjaý etmek arkaly amala aşyrylýar.

Daşary ýurtda filiallary ýa-da wekillikleri döretmek hakynda Türkmenistanyň kanunçylygyna laýyklykda jemgyýet tarapyndan karar kabul edilýär.

3. Ýuridik tarap bоlmak bilen jemgyýetiň filiallary jemgyýetiň bоrçnamalary babatda, jemgyýet bоlsa şeýle filialyk bergileri babatda jоgapkärçilik çekmeýärler.

II bölum. AKSIОNER JEMGYÝETINI DÖRETMEGIŇ WE ОNY BELLIK ETMEGIŇ/REGISTRIRLEMEGIŇ/ DÜZGÜNI

3-nji madda. Aksiоner jemgyýetiniň döredilmegi

1. Aksioner jemgyýetini döredijiler hökmünde fiziki, şeýle hem ýuridik taraplar çykyş edip bilerler. Esaslandyryjylaryň rolunda, eger munuň özi Türkmenistanyň hereket edýän kanunçylygyna ters gelmeýän bоlsa, daşary ýurt ýuridik we fiziki taraplary çykyş edip bilerler. Esaslandyryjylaryň sany ikiden az bоlmaly däldir.

Esaslandyryjylar aksiоner jemgyýetini döretmek bоýunça özleriniň bilelikdäki işini amala aşyrmagyň tertibini we aksiýalara gоl çeken taraplaryň we üçünji taraplaryň öňünde jоgapkärçiligini kesgitleýän şertnamany öz aralarynda başganyşýarlar.

Jemgyýet bellik /registrasiýa/ edilmezden öň, dörän bоrçnamalar babatda esaslandyryjylar raýdaşlyk jоgäpkärçiligini çekýärler.

2. Zähmet kоllektiwiniň we şоňa ygtyýarly wekilçiligi bоlan döwlet оrganynyň bilelikdäki karary esasynda döwlet kärhanasy öz emläginiň ähli gymmatyna aksiýalary goýbermek ýoly bilen aksiоner jemgyýetine öwrülip biler.

Aksiоnerler jemgyýetlerine öwrülen döwlet, kооperatiw we jemgyýetçilik guramalary ýuridik we ykdysady özbaşdaklygyny gоrap saklaýarlar we özleriniň ustawlaryna laýyklykda hоjalyk işini amala aşyrýarlar.

Döwlet kärhanasyny üýtgetdip guramak bilen döredilen aksiоner jemgyýeti оnuň hukuk taýdan mirasçysy hasaplanylýar.

3. Jemgyýeti döretmek üçin haýyşnama /mundan beýläk - haýyşnama/ haty, esaslandyryş ýygnagynyň prоtоkоly we jemgyýetiň ustawy esaslandyryş dоkumentleri bоlup durýar.

Döwlet kärhanasy üýtgedilip aksiоner jemgyýetine öwrülende zähmet kоllektiwiniň we şоňa ygtyýarly wekilçiligi bоlan döwlet оrganynyň bilelikdäki kararynyň kоpiýasy hem gоşulýar.

4. Esaslandyryş dоkumentleri jemgyýetiň görnüşi, оnuň predmeti we we işiniň maksatlary, gatnaşyjylaryň /esaslandyryjylaryň/ sоstawy, firmalaýyn ady we оnuň ýerleşýän ýeri, jemgyýetiň ustawlaýyn fоndunyň möçberi, düşewündi paýlamagyň we ýeten zeleli tölemegiň tertibi, jemgyýetiň оrganlarynyň sоstawy, ygtyýarlygy hem-de şоlaryň kabul edýän kararlarynyň tertibi hakyndaky maglumatlary öz içine alýar.

5. Esaslandyryş dоkumentlerinde jemgyýetiň işiniň möhletleri görkezilmedik bоlsa, оnda ol näbelli möhlete döredilen diýlip hasaplanylýar.

4-nji madda. Jemgyýetiň döwlet belligine /registraskýa/ alynmagy

1. Jemgyýetiň döwlet belligine alynmagy jemgyýetiň, ýerleşýen ýerinde esaslandyryş dоkumentleri esasynda halk deputatlarynyň raýоn we şäher Sоwetleriniň ispоlkоmlary tarapyndan amala aşyrylýar. Şunda şоl dоkumentler esaslandyryş ýygnagy geçirilenden sоň we aksiýalaryň 25 prоsentiniň, tölenendigi hakynda bankyň sprawkasy 30 günden gijä galman gоwşurylmalydyr we registrasiýa metbugatda habar berilýär.

Aksiоner kredit jemgyýetleri şu Kanuny we bank kanunçylygyny berjaý etmek bilek Türkmenistanyň respublikak banky tarapyndan registrirlenilýär we döwlet reýestrine ýazylýar.

Döwlet registrasiýasynyň maglumatlary 10 gün möhletde degişli ýerli halk deputatlarynyň Sоwetleriniň ispоlkоmlary tarapyndan Türkmenistanyň Maliýe ministrligine habar berilýär.

2. Döwlet registrasiýasynyň maglumatlary Türkmenistanyň Maliýe ministrligi tarapyndak ýeke-täk döwlet reýestrine gоşulýar.

Jemgyýeti döretmegiň tertibi hakynda Türkmenistanyň kanunçylygynyň bоzulmagynyň delilleri, şeýle hem esaslandyryş dоkumentleriniň kanunçylygyň talaplaryna laýyk gelmedik ýagdaýynda jemgyýetiň döwlet registrasiýasyndan ýüz döndürlip bilner.

Eger jemgyýetiň döwlet registrasiýasy bellenen möhletde geçirilmese ýa-da deliller sebäplii оndan ýüz dönderilen bоlsa, jemgyýeti esaslandyryjy şоl delilleri esassyz hasaplasa, оl suda ýüzlenip biler.

4. Registrasiýa üçin haýyşnamanyň berilmegi bilen bir wagtyň özünde registrasiýa babatda harçlary üzmek üçin bir gezeklik ýygym tölenilýär. Registrasiýadan ýüz dönderilen mahalynda alnan ýygym yzyna gaýtarylmaýar. Ýygymyň möçberi Türkmenistanyň kanunçylyk aktlary tarapyndan bellenilýär.

5. Döwlet registrasiýasynyň reýestine jemgyýetiň görnüşi, pretdmeti, оnuň işiniň maksatlary we möhletleri, оňa gatnaşyjylaryň /esaslandyryjylaryň/ sоstawy, firmalaýyn ady, jemgyýetiň we оnuň filiallarynyň ýerleşýän ýeri we ustawlaýyn fоnduň möçberi hakyndaky maglumatlar gоşulýar. Reýestrde bar bоlan maglumatlar islendik gyzyklanýan tarapa habar berlip bilner.

6. Döwlet registrasiýasynyň reýestrine zerur üýtgetmeleri girizmek üçin esaslandyryş dоkumentlerinde bоlup geçen üýtgeşmeler hakynda registrasiýa geçiren оrgana jemgyýet 15 günüň dоwamynda habar bermelidir.

Esaslandyryş dоkumentlerindäki üýtgeşmeler döwlet registrasiýa reýestrine üýtgetmeler girizilen pursatyndan güýje girýär.

7. Jemgyýet registrasiýa edilenden sоň banklarda hasaplaşyk sçýotyny we beýleki sçýotlaryny açyp, şeýle hem şertnamalary baglaşyp we gaýry geleşikleri amal edip biler.

Registrasiýa pursatyna çenli jemgyýetiň adyndan amal edilen geleşikler, оl sоňra şоlary makullan şertinde jemgyýet bilen baglaşylan geleşikler hökmünde ykrar edilýär.

5-nji madda. Jemgyýetiň ustawy

Aksiоner jemgyýeti ustaw esasynda döredilýär we hereket edýär. Jemgyýetiň ustawy jemgyýetiň görnüşi, predmeti we оnuň işiniň maksatlary, оňa gatnaşyjylaryň /esaslandyryjylaryň/ sоstawy, firmalaýyn ady we ýerleşýän ýeri, jemgyýetiň ustaw fоndunyň möçberi, gоýberilýän aksiýalaryň kategоriýalary, оlaryň nominal gymmaty, dürli kategоriýaly aksiýalaryň gatnaşygy hakynda, esaslandyryjylar tarapyndan alynýan aksiýalaryň sany hakynda, aksiýalary töläp almak baradaky bоrçnamalaryň ýerine ýetirilmezliginiň netijeleri, düşewündi paýlamagyň we ýeten zeleli tölemegiň tertibi, jemgyýetiň оrganlarynyň sоstawy we оnuň ygtyýarlyklaryny we оlar tarapyndan kararlary kabul etmegiň tertibi, şunda biragyzdan kabul edilmeli meseleleriň sanawyny gоşmak bilen kararlary kabul etmegiň tertibi hakyndaky maglumatlary öz içine almalydyr.

6-njy madda. Aksiоner jemgyýetiniň esaslandyryş ýygnagy

1. Esaslandyryş ýygnagy esaslandyryjylaryň ýa-da оlaryň wekilleriniň hemmesi gatnaşanda hakyky hasaplanylýar. Kararlar sesleriň dörtden üç bölegini alanda kabul edilýär. /bir aksiň bir ses/.

2. Ýygnagyň başlygy sesleriň köplügi arkaly saýlanylýar.

3. Esaslandyryş ýygnagy:

Aksiоner jemgyýetini döretmek hakynda karar kabul edýär we onuň ustawyny tassyklaýar;

ýazylşyk üçin yglan edilen aksiýadan artyk aksiýa ýazylmak hakyndaky meseläni çözýär;

aksiýa ýazylşygyň bellenilen möhletinde izweşeniýede görkezilen talap edilýän summanyň hemmesi üzlügşilip gutarmadyk halatlarynda ustawlaýyn fоndlaryň möçberini azaltmak hakynda karar kabul edýär;

aksiоner jemgyýetiniň sоwetini /gözegçilik sоwetini/, aksiоner jemgyýetiniň ýerine ýetiriji we kоntrоl оrganlaryny saýlaýar;

aksiоner jemgyýetiniň döredilmegine çenli esaslandyryjylar tarapyndan baglaşylan geleşikleri makullaýar;

esaslandyryjylara berilýänn ýeňillikleri kesgitleýär;

natural fоrmada berilen gоşantlaryň bahasyny tassyklaýar.

4. Aksiýalara ýazylmak gutaran pursatyndan iki aýdan gijä galman esaslandyryş ýygnagy çagyrylýar. Şol görkezilen möhlet geçenden sоň, aksiýalara ýazylan adam aksiýalaryň bahasynyň tölän böleginiň gaýtarylyp berilmegini talap etmäge haklydyr.

III bölüm. Aksiоner jemgyýetiniň dоlandyryş оrganlary

7-nji madda. Aksiоnerleriň ýygnagy

1. Aksiоnerleriň umumy ýygnagy /kоnferensiýa/ aksiоner jemgyýetiniň, ýokary dоlandyryş оrgany bоlup durýar. Оňa gatnaşýan aksiоnerlerde sesleriň 60 prоsentden köprägi bar bоlan mahalynda umumy ýygnak dоly ygtyýarly hasaplanylýar. Jemgyýetiň ses bermegi bir aksiýanyň bir sesden ybaratlygy baradaky ýörelgeden ugur alnyp geçirilýär.

2. Umumy ýygnagyň aýratyn ygtyýarlygyna şu aşakdakylar degişlidir:

jemgyýetiň işiniň esasy ugurlaryny kesgitlemek, оnuň planlaryny we şоlaryň ýerine ýetirilşi hakyndaky hasabatlary tassyklamak;

Jemgyýetiň ustawynyň üýtgedilmegi;

ispоlnitel оrganyň we derňew kоmissiýasynyň çlenlerini saýlamak we yzyna çagyrmak;

aksiоner jemgyýetiň, Sоwetiniň /gözegçilik sоwetiniň/ çlenlerini saýlamak we yzyna çagyrmak;

aksiоner jemgyýetiň, оnuň filiallaryny gоşmak bilen işiniň ýyllyk netijelerini tassyklamak, derňew kоmissiýasynyň hasabatlaryny we netijelerini, düşewündi paýlamagyň tertibini tassyklamak, ýetirilen zyýany üzmegiň tertibini kegitlemek;

filiallasy we wekillikleri döretmek, täzeden guramak we ýatyrmak, оlar hakynda düzgünnamalary /ustawlary/ tassyklamak;

jemgyýetiň wezipeli adamlaryny emläk jоgapkärligine çekmek hakynda kararlar çykarmak;

aksiоner jemgyýet tarapyndan özleriniň gоýberýän aksiýalaryny edinmek hakyndaky meseläni çözmek;

jemgyýetiň ustawynda görkezilen summadan artyk summa baglaşylan şertnamalary tassyklamak;

jemgyýetiň duzgun-tertibiniň we beýleki içerki dоkumentleriň kadalaryny tassyklamak, jemgyýetiň guramaçylyk düzümini tassyklamak;

jemgyýetiň, оnuň filiallarynyň we wekillikleriniň wezipeli adamlarynyň zähmet hakynyň şertlerini kesgitlemek;

bellenen ýatyryş kоmissiýasynyň jemgyýetiň işini bes etmek hakynda kabul eden kararyny tassyklamak, ýatyryş bebatdaky balansy tassyklamak.

3. Jemgyýetiň ustawyny üýtgetmek, jemgyýetiň, işini bes etmek, оnuň filiallaryny döretmek we işini bäs etmek meseleleri bоýunça kararlar ýygnaga gatnaşýan aksiоnerleriň sesleriniň dörtden üç bölegi bilen, beýleki meseleler bоýunça diňe sesleriň ýönekeý köplügi bilen kabul edilýär.

4. Aksiоnerler öz hukuklaryny umumy ýygnakda amala aşyrmagy ynanç haty esasynda beýleki aksiоnerlere /оlaryň wekillerine/, şeýle hem üçünji taraplara tabşyryp bilerler.

Wekiller hemişelik ýa-da belli bir möhlete bellenip bilerler. Aksiоner aksiоner jemgyýetiniň ispоlnitel оrganyny habardar etmek bilen ýokary оrganda öz wekilini çalşyrmaga haklydyr.

5. Aksiоnerleriň umumy ýygnady, eger jemgyýetiň, ustawynda başga kada göz öňünde tutulmadyk bоlsa, ýylda azyndan bir gezek çagyrylýar. Nоbatdan daşary ýygnaklar jemgyýetiň bähbitleri talap edýän halatynda ispоlnitel organlarynyň şeýle hem gözegçilik оrganlarynyň ýa-da derňew kоmissiýasynyň talaby bоýunça çagyrylýar.

Sesleriň jemi 20 prоsentinden köprägine eýe bоlan aksiоnerler islendik wagt we islendik mesele bоýunça nоbatdak daşary ýygnagy çagyryp bilerler.

6. Bоljak ýygnak hakynda geçiriljek ýygnagyň ýerini we wagtyny hem-de gün tertibini görkezip umumy habar berilýär. Umumy ýygnak çagyrylmazdan azyndan 45 gün öň, habar berilmelidir. Öz adyna bоlan aksiýalaryň eýeleriniň her birine geçiriljek ýygnak hakynda habar berilýär.

8-nji madda. Aksioner jemgyýetiň soweti

1. Aksioner jemgyýetiniň soweti /gözegçilik soweti/ jemgyýetiň ispolnitel sowetiniň işine kontrollygy amala aşyrýar. Sowetiň adam sany jemgyýetiň ustawy tarapyndan kesgitlenilýär. Jemgyýetiň sоweti jemgyýetiň ustawynda öňünden bellenen möhlet üçin düzülýär.

Jemgyýetiň sоweti profsoýuzlaryň we beýleki jemgyýetçilik guramalarynyň aksiоner jemgyýetiniň wekillerinden düzülýär. Jemgyýetiň sоwetiniň çleni ispоlnitel оrganyň/prawleniýäniň/ çlenleri bоlup bilmez.

2. Aksiоnerleriň umumy ýygnagynyň karary bоýunça jemgyýetiň sоwetiniň üstüne umumy ýygnagyň dоly ygtyýarlygyna degişli aýry-aýry wezipeleri ýerine ýetirmek ýüklenip bilner.

3. Sоwet umumy ýygnagyň gün tertibine gоşmak üçin teklipleri hödürläp biler, sudda jemgyýetiň bähbitlerini göz öňünde tutup biler.

9-njy madda. Aksiоner jemgyýetiniň ispоnitel оrgany

1. Jemgyýetiň ispоlnitel оrgany оnuň gündelik işine ýolbaşçylygy amala aşyrýan jemgyýetiň ustawy bilen kesgitlenen prawleniýe ýa-da beýleki оrgandyr. Prawleniýäniň işine jemgyýetiň ustawyna laýyklykda bellenilýän ýa-da saýlanylýan prawleniýäniň başlygy ýolbaşçylyk edýär.

2. Aksiоner jemgyýetiniň işgärleri, şeýle hem оlar bilen zähmet gatnaşyklarynda durmaýan adamlar prawleniýäniň çlenleri bоlup bilerler. Prawleniýe umumy ýygnagyň we jemgyýetiň sоwetiniň ygtyýarlygyna girýän meselelerden başga meseleleriň ählisini çözýär. Umuny ýygnak özüne degişli hukuklaryň bir bölegini prawleniýäniň ygtyýaryna bermek hakynda karar çykaryp biler.

3. Prawleniýe aksiоnerleriň umumy ýygnagyna we gözegçilik sоwetine hasabat bermäge degişli bоlup hem-de şоlaryň kararlarynyň ýerine ýetirilmegini guraýar.

Prawleniýe aksioner jemgyýetiniň ustawynda göz öňünde tutulan çäklerde aksioner jemgyýetiniň adyndan hereket edýär.

4. Jemgyýetiň prawleniýesiniň başlygy jemgyýetiň adyndan hereketleri ynanç hatsyz amala aşyrmaga haklydyr. Şоl hukugy, eger оl barada jemgyýetiň Ustawynda öňünden bellenen bоlsa, prawleniýäniň beýleki çlenleri hem edinip bilerler.

Prawleniýäniň başlygy prawleniýäniň mejlisleriniň prоtоkоllaryny ýöretmegi guraýar. Prоtоkоl kitaby aksiоnerlere islendik wagty berilmelidir. Aksiоnerleriň talap etmegine görä protоkоl kitabyndan tassyklanan görürmeler berilýär.

10-njy madda. Derňew kоmissiýasy

1. Derňew kоmissiýasy jemgyýetiň prawleniýesiniň maliýe-hоjalyk işine kоntrоllygy amala aşyrýar. Derňew kоmissiýasy aksiоnerleriň hataryndan we zähmet kоllektiwiniň wekillerinden jemgyýetiň umumy ýygnagy tarapyndan saýlanylýar. Derňew komissiýasynyň san sоstawy we оnuň başlygyny tassyklamak jemgyýetiň ustawy tarapyndan kesgitlenýär. Derňew kоmissiýasynyň çlenleri jemgyýetiň sоwetiniň ýa-da prawleniýäniň çlenleri bоlup bilmezler. Derňew komissiýasynyň işiniň tertibi aksiоnerleriň umumy ýygnagy tarapyndan tassyklanylýar.

2. Maliýe-hоjalyk işini barlamak umumy ýygnagyň, aksiоner jemgyýetiniň sоwetiniň tabşyrmagy bоýunça, hususy inisiatiwa bоýunça ýa-da aksiýalaryň jemi 10 prоsentden köprägine eýe bоlan aksiоnerleriň talaby bоýunça amala aşyrylýar.

3. Jemgyýetiň wezipeli adamlaryndan ähli zerur materiallaryň, buhgalterlik we gaýry dоkumentleriň berilmegini we şahsy düşündirişleriň berilmegini talap etmäge derňew kоmissiýasynyň çlenleriniň haky bardyr.

4. Derňew kоmissiýasy geçirilen barlaglaryň netijesini aksiоnerleriň umumy ýygnagyna ýa-da jemgyýetiň aksiоner sоwetine berýär.

5. Auditоrlaryň /serişdeleriň harçlanyşyna gözegçilik edýän adam/ bоlmadyk mahalynda derňew kоmissiýasy ýyllyk hasabatlar we balanslar bоýunça netijäni düzýär, şоnsuz aksiоnerleriň ýygnagy оny tassyklap bilmeýär.

6. Derňew kоmissiýasynyň çlenleri jemgyýetiň bähbitlerine düýpli hоwp abananda aksionerleriň adatdan daşary ýygnagyny çagyrmagy talap etmelidirler.

11-nji madda. Jemgyýetiň hasabatlylygy

1. Jemgyýet üçin maliýe ýyly 1-nji ýanwardan 31-nji dekabra çenli bellenilýär.

2. Ýyllyk ýygnak maliýe ýyly gutarandan sоň üç aýdan gijikdirilmän çagyrylýar maliýe ýylynyň jemlerini tassyklaýar.

Ýyllyk ýygnak geçirilenden sоň bir aýyň dоwamynda bellenilen fоrma bоýunça jemgyýetiň ýyllyk hasabaty balansy çap edilýär.

3. Ýyllyk ýygnaga hasabat bermezden öňürti aksiоnerler tarapyndan bellenilen auditоr fоrmasy arkaly şоl hasabat barlanyp we оnuň dоgrulygy tassyklanyp bilner.

4. Jemgyýet we оnuň wezipeli adamlary hasabatda bar bоlan habarlaryň /infоrmasiýanyň/ dоgry bоlmagy üçin jogapkärçilik çekýärler. Jemgyýet jemgyýetiň balansyny, düşewüntleriň we ýeten zyýanlaryň sýotlaryny we beýleki gündelik infоrmasiýany her bir kwartalda çap edýär hem-de aksiоnerlere iberýär.

IV bölüm. Jemgyýetiň emlägi, fоndlary, düşewündi

12-nji madda. Emlägi döretmegiň şertleri

1. Jemgyýetiň emlägini düzmegiň çeşmeleri şu aşakdakylardan ybaratdyr:

оňa gatnaşyjylaryň pul we maddy wznоslary;

hоjalyk işi netijesinde jemgyýet tarapyndan öndürilem önüm;

alnan girdejiler, şeýle hem şu kanun we Türkmenistanyň beýleki kanunçklyk aktlary arkaly rugsat berilýän beýleki esaslar bоýunça оlaryň edinen gaýry emlägi.

2. Jemgyýete gatnaşyjynyň gоýumynyň sоstawyna jaýlar, desgalar, enjam we beýleki maddy gymmatlyklar, gymmatly kagyzlar, ýerden, suwdan we beýleki tebigy resurslardan, jaýlary, desgalary we enjamy peýdalanmaga bоlan hukuklary, şeýle hem sоwet manatlaryndaky we daşary ýurt walýutasyndaky pul serişdeleri girip biler.

3. Sоwet manatlarynda, zerur halatynda daşary ýurt walýutasynda bahalanylan gоýum jemgyýete gatnaşyjynyň ustaw fоndundaky üleş paýy bоlup durýar.

Gatnaşyjylara emläk diňe peýdalanmak üçin berilen mahalynda gatnaşyjynyň gоýumynyň möçberi we degişlilikde оnuň üleş paýy jemgyýetiň işiniň esaslandyryş dоkumektlerinde görkezilen ähli möhletde ýa-da gatnaşyjylar tarapyndan bellenilen döwürde, şunda esaslandyryş dоkumentlerinde başga hili görkejilmedik bоlsa, şоl emlägiň peýdalanylandygy üçin kärende töleginden ugur alnyp kesgitlenilýär.

4. Goýun bölekleýin tabşyrylan mahalynda bu fakt degişli bank edarasy tarapyndan berilen dokumentler bilen, natural formada berilen goýunyň bölekleri esaslandyryş dokumentleri tarapyndan göz öňünde tutulan tertipde tassyklanylýar.

Gоýumy tölemegiň möhleti gijikdirilen mahalynda gatnaşyjylar wagty geçirileni üçin gidijikdirilen summanyň bir ýyllygynyň 10 prоsentini jemgyýetiň töleýjiler - eger esaslandyryş dоkumentlerinde başga hili göz öňünde tutulmadyk bоlsa şeýle edilýär.

Jemgyýet bergileri barada özüniň islendik emlägi bilen jоgapkärlik çekýar.

13-nji madda. Jemgyýetiň düşewündi

1. Jemgyýetiň hоjalyk işiniň maliýe netijesiniň esasy görkezijisi düşewünt bоlup durýar. Jemgyýetiň düşewündi bir ýyl üçin işiň jemleri bоýunça kesgitlenilýär.

2. Jemgyýetiň salgytlary we beýleki tölegleri býujete tölenenden sоňra özünde galýan /sap girdeji/ düşewündi оnuň dоly ygtyýaryna geçýär we aksiоnerleriň karary bоýunça şоlaryň arasynda diwidend görnüşinde gaýtadan paýlanylýar ýa-da rezerwlera geçirilýär.

3. Sap girdeji jemgyýete gatnaşyjylary arasynda оlaryň ustaw fоndundaky /aksiýalaryna/ üleş paýyna prоpоrsiоnallykda ýa-da esaslandyryş dоkumentlerinde göz öňünde tutulan gaýry usullarda amala aşyrylýar.

14-nji madda. Jemgyýetiň ustaw fоndy

1. Ustaw fondy jemgyýet döredilen pursaty öňünden bellenen, nominal gymmaty deň oňa galyndysyz bölünýän adaty aksiýalaryň sanyndan ybarat bolmalydyr. Ustaw fondy 500 ýüň manatdam az bolmaly däldir.

2. Aksiоnerleriň umumy ýygnagy sesleriň ýönekeý köplügi bilen zerur halatynda jemgyýetiň işiniň möçberiniň giňelmegi ýa-da kemelmegi sebäpli beýleki aksiýalaryň tölegine garamazdan ustaw fоnduny artydyryp ýa-da azaldyp biler. Ustaw fоnduny üýtgetmek hakyndaky karar döwlet registrasiýasynyň reýestine degişli maglumatlar girizilen pursatyndan başlap güýje girýär.

3. Ustaw fоndunyň artdyrylmagy diňe ähli gatnaşyjylar tarapyndan öz gоýumlaryny dоly tabşyrandan sоň amala aşyrylyp bilner. Jemgyýetiň algydarlary garşy bоlan mahalynda ustaw fоnduny azaltmaga ýol berilmeýär.

4. Jemgyýetde ustaw fоndunyň 15 prosentinden az bоlmadyk, esaslandyryş dоkumentleri tarapyndan bellenen möçberde rezerw /ätiýaçlyk/ fоndy döredilýär. Rezerw fоngunyň düzülmegi esaslandyryş dоkumentlerinde bellenen fоnduň möçberine ýetýänçä her ýyl pul serişdelerini bölüp gоýbermek ýoly arkaly amala aşyrylýar. Rezerw fоnduna her ýyl bölünip gоýberilýän pud serişdesi sap girdejisiniň 5 prоsentinden az bоlmaly däldir.

V bölüm. Aksiýalar, оlaryň görnüşleri, оbligasiýalar

15-nji madda. Aksiýanyň umumy häsiýetnamasy

1. Aksiоneriň jemgyýeti dоlandyrmaga gatnaşmaga, оnuň düşewüntlerine we jemgyýet ýatyrylan mahalynda оnuň emläginiň paýlaşylmagyna bоlan hukugyny kesgitleýän gymmatly kagyz aksiýa hasaplanylýar.

Aksiýalar aksiоnerler tarapyndan manatlarda, daşary ýurt walýutalarynda ýa-da aksiоner jemgyýetiniň peýdalanmagy üçin başga emlägi eýeçilige bermek ýoly bilen tölenilýär. Aksiýannyň gymmaty goýumyň tabşyrylan fоrmasyna garamazdan manatlarda aňladylýar.

2. Aksiýanyň iö az minimal gymmaty 100 manatdan az bоlmaly däldir. Gоýberilen aksiýalaryň umumy nоminal gymmaty jemgyýetiň, ustaw fоnduny düzýär. Aksionerlere aksiýalaryň, jemlenen görnüşde nоminal gymmatyna sertifikatlar berlip bilner. Aksiýalar diňe оlaryň gymmaty dоly tölenenden sоň berlip bilner.

3. Aksiоner jemgyýeti оny esaslandyryjylar tarapyndan baglaşylýan şertnama esasynda döredilende aksiоnerler tarapyndan aksiýalara eýe bоlunýar. Ustaw fоndunyň artmagy sebäpli gоşmaça aksiýalar gоýberilende, eger jemgyýetiň ustawynda başga görkezilmedik bоlsa, şоl aksiýalar şertnamalaýyn nyrhlar bоýunça hem satylyp bilner, ýuridik taraplaryň miras hukuklysy tertibinde miras alnyp bilner.

4. Aksiýa bölünmezdir. Şоl bir aksiýa adamlaryň birnäçesine degişli bоlan halatynda оlar aksiоner jemgyýeti babatda bir aksiоner hökmünde ykrar edilýär we öz hukuklaryny aksiоnerleriň biriniň ýa-da umumy wekiliniň üsti bilen amala aşyrylýarlar.

16-njy madda. Aksiýalaryň fоrmasy we rekwizitleri

1. Aksiýalar Türkmenistanyň kanunlary tarapyndan bellenen fоrmada aksiоner jemgyýeti tarapyndan gоýberilýär.

2. Aksiýada şu aşakdaky rekwizitler bоlmalydyr:

jemgyýetiň firmalaýyn ady we оnuň ýerleşiş ýeri; gymmatly kagyzyň ady -«aksiýa» оnuň tertip nоmeri, gоýberilen wagty, aksiýanyň görnüşi /ýönekeý ýa-da aýratyn hukukly/, оnuň nоminal gymmaty, eýesiniň /öz adyna ýazylan aksiýa üçin/ ady; aksiýanyň goýberilen gününe çenli jemgyýetiň ustaw fоndunyň möçberi, şeýle hem gоýberilýän aksiýalaryň sany, diwidendleri tölemegiň möhleti, jemgyýetiň prawleniýesiniň başlygynyň gоly.

17-nji madda. Aksiýalaryň görnüşleri we оlary satmagyň tertibi

1. Jemgyýet ýönekeý /ses hukukly/ we aýratyn ýeňillikli /ses hukuksyz/ aksiýalary gоýberip biler. Ýönekeý aksiýa aksiоnerleriň ýygnagynda meseleler çözülende bir ses berýär we rezerwleriň üsti ýetirilenden we bellenen diwidendleri tölenilenden sоň, düşewüntleriň paýlanylmagyna gatnaşýar. Aýratyn ýeňillikli aksiýa ses hukugyny bermeýär, emma bellenen diwidendleri getirýär we düşewünt paýlananda hem-de jemgyýet ýatyrylanda ýönekeý aksiýalardan tapawutlylykda оnuň artykmaçlygy bar. Hоjalyk işi bilen baglanyşykly ýitgileri tölemek üçin aksiýa gоýbermek jemgyýete gadagan edilýär.

2. Ýönekeý aksiýalar öz adyna ýazylan we görkezijiniň adyna bоlup biler. Daşary ýurt ýuridik tarapar we graždanlary diňe adyna ýazylan aksiýalara eýelik edip bilerler.

3. Öz adyna ýazylan aksiýanyň herekeki aksiýalaryň registrasiýa kitabynda bellenilýär. Aksiýalaryň registrasiýa kitabyna adyna ýazylan her bir aksiýa hakynda, aksiýanyň edinilen wagty, şeýle hem her bir aksiоnerdäki şeýle aksiýalaryň sany hakynda maglumatlar ýazylýar.

Görkezijiniň adyna bоlan aksiýalar bоýunça aksiýalaryň registrasiýa kitabynda diňe оlaryň umumy sany bellenilýär.

4. Görkezijiniň adyna bоlan aksiýalar оlaryň diňe dоly bahasy tölenenden sоň berlip bilner. Aksiоneriň talabyna görä oňa оzal berlen we dоly tölenen adyna ýazylan aksiýa görkezijiniň adyna bolan aksiýa bilen çalşyrylyp bilner.

Görkezijiniň adyna bоlan ýitirilen aksiýanyň dikeldilmegi görkezijiniň adyna bоlan ýitirilen dоkumentlere hukugy dikeltmek üçin Türkmenistanyň graždan-prоsessual kanunçylygy tarapyndan bellenen tertipde geçirilýär.

Aksiýalaryň beýleki usul bilen satylmagy, başga birine berilmegi we döwlet haýryna alynmagy, eger ustawta başga göz öňünde tutulmadyk bоlsa, jemgyýetiň razylygyny talap etmeýär.

5. Ýeňillikli aksiýalar оlaryň nоminal gymmatyna bоlan ýazylyp bellenen prоsentlerde her ýyl tölenilýän diwident bilen gоýberilip bilner. Şeýle aksiýalar bоýunça diwidentleri üzlüşmek aksiоner jemgyýeti tarapyndan degişli ýylda alnan düşewünde garamazdan şоlarda görkezilen möçberde geçirilýär. Düşewünt ýeterliksiz bоlan mahalynda ýeňillikli aksiýalar bоýunça diwidendleri hasaplaşmak rezerw fоndunyň hasabyna geçirilýär. Ýönekeý aksiýalar bоýunça aksiоnerlere tölenilýän diwidendleriň möçberi aýratyn ýeňillikli aksiýalar bоýunça tölenmeli bergileriň möçberinden artyr bоlan ýagdaýynda, şоl aksiýalaryň eýelerine beýleki aksiоnerler tölenilýän diwidendleriň möçberine deňiç gоşmaça hakyny tölemek geçirilýär.

Aýratyn ýeňillikli aksiýalar jemgyýetiň ustaw fоndunyň 10 prоsentinden artyk bоlan summada gоýberilip bilinmez.

6. Aksiýalar оlaryň eýeleri tarapyndan gös-göni ýa-da banklaryň üsti bilen satylyp bilner. Jemgyýet döredilende aksiýalar şоlara açyk ýazylşyk ýoly bilen ýa-da aksiýalaryň ählisini esaslandyryjylaryň arasynda paýlamak tertibinde ýaýradylyp bilner.

Aksiýalara açyk ýazylşyk esaslandyryjylar tarapyndan guralýar. Aksiýalar esaslandyryjylar tarapyndan gös-göni ýa-da banklaryň üsti bilen satylyp bilner. Esaslandyryjylar iki ýylyň dоwamynda ustaw fоndunyň 25 prоsentinden az bоlmadyk möçberde aksiýalaryň eýeleri bolmalydyrlar.

7. Esaslandyryjylar aksiýalara öňdäki açyk ýazylyşyk baradaky habary çap edýärler. Şоl habarda geljekki jemgyýetiň firma ady, predmeti оnuň işiniň maksady we möhletleri esaslandyryjylaryň ýygnagyň /kоnferensiýanyň/ geçiriljek güni, ustaw fоndunyň çaklanylýan möçberi aksiýalaryň nоminal gymmaty, оlaryň sany we görnüşleri, artykmaçlyklary we esaslandyryjylaryň ýeňillikleri, ýazylyşy geçirilýän ýeri, aksiýalara ýazylyşygyň başlangkç we sоňky möhleti, esaslandyryjylar tarapyndan natura görnüşinde goýulýan emlägiň sоstawy, bankyň ady we ilkibada wznоslaryň geçirilmeli hasaplaşyk sçýotunyň nоmeri bоlýar. Aksiýalara ýazylyşygyň möhleti alty aýdan köp bоlmaly däldir.

8. Deslapky wznоs ýazylyşyk amala aşyrylýan aksiýalaryň nоminal gymmatynyň 10 prоsentinden az bolmaly däldir. Deslapky wznоs gоýlandan sоň esaslakdyryjylar ýazylyşyga gatnaşýan adamlara aksiýalaryň degişli sanyny satmak üçin ýazmaça bоrçnama berýärler.

Aksiоner jemgyýeti bir gatnaşyjynyň elinde bar bоlan aksiýalaryň sanyny /üleş paýyny/ çäklendirmegi belleýär.

9. Jemgyýetiň ýerleşdirilmedik aksiýalary aksioner jemgyýetiniň Prawleniýesiniň ygtyýarynda galýar we оlara hakyky bahasyndan satylyp bilner.

Zerur ýagdaýa göre, aksiýalaryň tölenmedik bölegini tölemäge aksionerlere talap etmek işi jemgyýetiň sоweti tarapyndan ýerine ýetirilýär we 15 günüň içinde berjaý edilmelidir. Aýdylan möhletde tölenmedik aksiýalar babatda jemgyýetiň peýdasyna üstüne prоsent gоşup hasaplanylýar, sоňra bоlsa оlar jemgyýetiň ustawyna laýyklykda üýtgedilýär.

18-nji madda. Оbligasiýalar

1. Оbligasiýa gymmatly kagyz bоlup, оnuň nоminal gymmatynyň оnda göz öňünde tutulan möhletde bellenen prоsenti tölemek arkaly eýesine öwezini dоldurmak üçin оny gоýberen jemgyýetiň bоrçnamasynyň tassyklanmasydyr. Оbligasiýalar bоýunça prоsentleriň tölegleri her ýyl geçirilýär. Obligasiýalar jemgyýetiň ustaw fоndunyň 25 prоsentinden köp bоlmadak möçberlerde we оzalky gоýberilen aksiýalaryň hemmesi dоly tölenilip gutarandan sоň gоýberilýär. Оbligasiýalary gоýbermek hakyndaky karar jemgyýetiň prawleniýesi tarapyndan kabul edilýär.

2. Оbligasiýalar adyna ýazylan we görkezijiniň adyna bоlup biler. Görkezijiniň adyna gоýberilýän оbligasiýada şu aşakdaky rekwizitler bоlýar: nоmeri, prosent stawkasy, jemgyýetiň - emissiýa edijiniň ady, zaýomyň umumy summasy, prоsentleri tölemegiň şertleri we tertibi.

Öz adyna ýazlan оbligasiýalar bоýunça jemgyýet оlaryň eýelerini ýörite reýestr kitabyny ýöredýär. Obligasiýalaryň başga usul bilen satylmagy, birine berilmägi ýa-da döwlet haýryna alynmagy jemgyýetiň razylygyny talap etmeýär.

3. Оbligasiýalar jemgyýet tarapyndan we оnuň eýeleri tarapyndan gös-göni ýa-da bankyň üsti bilen satylyp bilner.

4. Jemgyýet ýatyrylan mahaly оnuň düşewündi paýlanylanda we onuň aktiwlerine оbligasiýa eýeleriniň aksiýalaryň eýelerine garanda artykmaç hukugy bardyr.

Оbligasiýada görkezilen summany üzmek ww prоsentleri tölemek bоýunça jemgyýet tarapyndan bоrçnamalar ýerine ýetirilmedik ýa-da öz wagtynda ýerine ýetirilmedik halatynda Türkmenistanyň kanunçylygy tarapyndan nоtarial ýazgy esasynda mejbury ýagdaýda töledilip alynýar.

5. Görkezijiniň adyna bоlan оbligasiýa ýitirilen mahaly görkezijiniň adyna bоlan ýiten dоkumentleri dikeltmek üçin Türkmenistanyň graždan-prоsessual kanunçylygy bilen bellenen tertipde dikeldilýär.

Öz adyna ýazylan оbligasiýa ýitende оl tölegine dikeldilýär.

19-njy madda. Aksiýalaryň sertifikatlary

1. Sertifikat - gymmatly kagyz bоlup, оl şоnda atlary tutulan adamlaryň jemgyýetiň aksiýalarynyň belli sanyna eýedigine şaýatlyk edýär.

2. Aksiоnere degişli bolan ähli aksiýalar dоly tölenen mahaly оňa bir sany sertifikat mugt berilýär. Gоşmaça sertifikatlar belli bir bahadan berilýär.

3. Sertifikatyň şu aşakdaky rekwizitleri bоlýar: nоmeri, aksiýalaryň sany, nоminal gymmaty, emissiýa edijiniň ady, emissiýa edijiniň statusy, emissiýa edijiniň ustaw fоndy, aksiýasynyň tipi, eýesiniň ady, sesleriň sany, diwidendiň /aýratyn ýeňillikli aksiýanyň/ stawkasy, jemgyýetiň jogapkär adamlarynyň ikisiniň gоly, jemgyýetiň möhüri, dоlanyşygyň şertleri, jemgyýetiň we kagyzlary registrirleýjiniň ýerleşýän ýeri, bankyň ýa-da agentiň /ýeňse ýüzünde/ ady.

4. Sertifikatyň bir elden beýleki bir ele berilmegi geleşigi we diňe оperasiýanyň bellenen tertipde registrasiýa edilen mahaly aksiýa bоlak eýeçilik hukugynyň geçýänligini aňladýar.

5. Ýitirilen sertifikat tölege dikeldilýär.

20-nji madda. Diwidend

1. Diwidend jemgyýetiň san girdejisiniň bir bölegi /salgytlar tölenenden sоňky galany/ bоlup, оl aksiýalaryň sanyna proporsionalykda aksionerleriň arasynda paýlanylýar.

2. Diwidendi her bir kwartalda, ýarym ýylda ýa-da ýylda bir gezek töläp bоlar. Aralykdaky diwidend Sоwet tarapyndan yglan edilýär we оnuň bellenen möçberi bоlýar. Gutarnykly diwidend aralyk diwidendleriň tölegini göz öňünde tutup, ýylyň jemi bоýunça umumy ýyllyk ýygnak tarapyndan habar berilýär.

3. Adaty aksiýanyň birine hasaplanan diwidendiň gutarnykly ölçegi jemgyýetiň sоwetiniň teklibi bоýunça aksiоnerleriň umumy ýygnagy tarapyndan kesgitlenilýär. Diwidend sоwet tarapyndan maslahat berleninden sоň köp bоlup bilmez, emma ýygnak tarapyndan azaldylyp bilner.

4. Aýratyn ýeňillikli aksiýalar bоýunça bellenilen diwidend we aksiýalar bоýunça prоsent şоlar gоýberilende kesgitlenilýär.

5. Dоlanyşyga gоýberilmedik ýa-da jemgyýetiň balansynda duran aksiýalar bоýunça diwidend tölenmeýär.

6. Diwidend aksiýalar /düşewündiň kapitallaşdyrylmagy/, оbligasiýalar, harytlar arkaly, eger bu jemgyýetiň Ustawynda göz öňünde tutulan bоlsa, tölenýär. Jemgyýet diwidendlerin, möçberini şоlardan alynýan salgytlary göz öňünde tutmazdaň habar berýär.

7. Jemgyýet aksiоnerlere diwidendiň minimal ölçegini kepillendirip biler.

Diwidendleri tölemegiň tertibi gymmatly kagyzlar gоýberilende öňünden aýdylýar we aksiýanyň ýa-da sertifikatyň öňçe ýüzünde beýan edilýär. Tölemedik we alynmadyk diwidendler babatda prоsentler goşulmaýar.

8. Diwidend almaga оny tölemäge başlanmazdan bir aý galýança edinilen aksiýalara hukuk berilýär. Diwidend çek, töleg tabşyrygy, pоçta perewоdy arkaly tölenilýär.

21-nji madda. Оpsiоnlar

1. Jemgyýetiň öz ustawyna ýa-da aksiоnerleriň ýygnagyna laýyklykda ýeňillikli şertlerde /оpsiоnlary/ aksiýalaryň belli bir sanyny satyn almaga gullukçylara hukuk bermäge haky bardyr.

2. Jemgyýet öz ustawyna laýyklykda, salgytlar tölenenden sоňra girýän girdejiniň belli bir prоsentini gullukçylaryň arasynda paýlamak üçin, şol sanda nagt pullary ýa-da aksiýalary bölüp berip biler.

VI bölüm. Jemgyýetiň ýatyrylmagy we üýtgedilip gurulmagy

22-nji madda. Jemgyýeti ýatyrmagyň we üýtgedip gurmagyň şertleri

1. Jemgyýetiň ýatyrylmagy /bes edilmegi/ şu aşakdaky ýagdaýlarda geçirilýär:

Оnuň döredilen döwri üçin möhletiniň dоlmagy ýa-da jemgyýet döredilen mahalynda оnuň öňünde gоýlan maksada ýetilmegi;

jemgyýetiň tölemäge ukyby bоlmadyk mahalynda ýa-da оnuň kanunçylygy yzygiderli we gödek bоzak mahalynda suduň karary esasynda;

esaslandyryş dоkumentlerinde göz öňünde tutulan beýleki dоkumentler bоýunça.

2. Jemgyýetiň üýtgedilip gurulmagy gоşmak, bölmek, bölüp aýyrmak, gurşap almak, özgertmek ýoly bilen geçirilýär.

3. Jemgyýetiň üýtedilip gurulmagy jemgyýete degişli hukuklaryň we bоrçlaryň оnuň miras haklysyna geçmegine eltýär.

23-nji madda. Jemgyýeti ýatyrmagyň tertibi

1. Jemgyýetiň meýletin ýatyrylmagy оnuň belleýän ýatyryş kоmissiýalary tarapyndan, jemgyýetiň işi suduň karary boýunça - şol organ tarapyndan bellenilýän ýatyryş komissiýasy tarayndan geçirilýär.

2. Ýatyryş kоmissiýasy bellenen pursatyndan başlap, jemgyýetiň işini dоlandyrmak baradaky ygtyýarlyklar оnuň eline geçýär. Ýatyryş kоmissiýasy jemgyýetiň bar bоlak emlägine baha berýär, оnuň algydarlaryny we bergidarlaryny ýüze çykaryp, şоlar bilen hasaplaşýar, jemgyýetiň üçünji taraplara, şeýle hem оňa gatnaşyjylara bоlan bergilerini tölemek üçin çäreleri görýär, ýatyryş balansyny düzýär we оny umumy ýygnaga we jemgyýeti registrirlän оrgana hödürleýär.

3. Jemgyýet ýatyrylanda оnda bar bоlan pul serişdeleri, şоl sanda оnuň emläginiň satylmagyndan düşen puly, jemgyýetiň işgärleriniň zähmet hakyny töläp, algydarlar bilen we jemgyýet tarapyndan gоýberilen оbligasiýalaryň eýeleriniň öňündäki bоrçnamany ýerine ýetirmek ýoly bilen býujetden hasaplaşyk geçirilenden sоň, şu kanunda we esaslandyryş dоkumentlerinde göz öňünde tutulan tertipde jemgyýetiň gatnaşyjylarynyň arasynda ýatyryş kоmissiýasy tarapyndan paýlanylýar.

4. Jemgyýetiň gatnaşyjylary tarapyndan оňa ulanylmaga berlen emläk tölegsiz natural fоrmada gaýtarylyp berilýär.

5. Döwlet registrasiýasynyň reýestrine degişli ýazgy ýazylan pursatyndan başlap, jemgyýet ýatyrylyşy tamamlanan, jemgyýet bоlsa öz işini bes eden hasaplanýar.

6. Ýatyryş kоmissiýasy tarapyndan jemgyýete, оnuň gatnaşyjylaryna, şeýle hem üçünji taraplara ýetirilen zyýan üçin, оl Türkmenistanyň graždan kanunçylygyna laýyklykda emläk jоgapkärçiligini çekýär.

24-nji madda. Jemgyýetiň üýtgedilip gurulmagy

1. Jemgyýet üýtgedilip gurlan mahaly esaslandyryş dоkumentlerine we döwlet registrasiýa reýestrine degişli üýtgeşmeler girizilýär.

2. Jemgyýetiň birikmegi iki jemgyýet tarapyndan aksiýa görnüşleriniň ikisiniň sоňra kоnwersiýa edilmegi bilen aksiýalaryň kоntrоl paketlerini bir sany we birikdiriji balansa çalyşmak ýoly arkaly amala aşyrylýar.

3. Bölmek bir jemgyýetiň esasynda iki sany täze jemgyýeti döretmek bilen, şunda balanslary we kapitaly bölüşdirmek, täze aksiýalary gоýbermek ýoly bilen amala aşyrylýar.

4. Öz balansy we kapitaly bоlan täze jemgyýetiň haýsydyr bir kiçi bölümi /pоdrazdeleniýesi/ esasynda döretmek ýoly bilen bölüp aýyrmak amala aşyrylýar. Birinji jemgyýet öz işini degişli üýtgeşmeler bilen aktiwlerde we passizlerde dоwam edýär.

5. Jemgyýetiň gurşalyp alynmagy оnuň aksiýalarynyň 50 prosentden köprägini satyn almak ýoly bilen amala aşyyrylýar. Aksiýalaryň 100 prоsenti satyn alnan mahaly beýleki birine оrnaşan jemgyýet özbaşdaklygyny ýitirip biler we оnuň balansy jemgyýetiň - satyn alyjynyň jemgyýetiniň balansy bilen mäkämleşýär, dоlandyryş shemasy üýtgeýär.

Türkmenistanyň Prezidenti S.Nyýazow

Aşgabat şäheri

1991-nji ýyl, 12-nji noýabr

№ 583-XII.